Henrijevi Klinička dijagnoza i tretman pomoću laboratorijskih metoda

henrysLaboratorijska medicina ima sve veći značaj u medicini, kao najveći sastavni dio objektivnih i naučnih podataka, sadržanih u medicinskom kartonu pacijenta. Svakim danom raste broj dostupnih laboratorijskih analiza, kao i lakoća njihovog izvođenja, što daje veliki doprinos kliničkom tretmanu od prenatalnih dana i skrininga novorođenčadi, preko djetinjstva, zrelosti do gerijatrijske dobi. Sakupljanje i organizovanje podataka pacijenata se obavlja od prvih dana života, a izazov za medicinu budućnosti će biti kako najbolje iskoristiti sakupljene podatke u cilju savjetovanja pacijenata u vezi promjenje njihovog životnog stila, ponašanja i navika radi smanjenja rizika od bolesti. Medicinsko savjetovanje i odluke se sve više baziraju na širokom spektru medicinskih podataka dobijenih preko tradicionalnih testova funkcije organa i metabolizma, hemijskim, hematološkim, mikrobiološkim i drugim metodama, kojima sve jaču podršku pružaju genetska testiranja.

Ekspanzija znanja o humanom genomu i njegovoj konverziji u proteomske fenotipove dala je mogućnost za istraživanje bolesti i zdravlja na potpuno novi način. Metode ispitivanja nukleinskih kiselina i proteinskih produkata gena će sigurno, u vremenu koje dolazi, izmjeniti način na koji laboratorije pružaju kliničke dijagnostičke usluge.

Knjiga „Henry's Clinical Diagnosis and Management by Laboratory Methods” ima tradiciju dugu već čitavo stoljeće. Prvo izdanje knjige objavljeno je 1908. godine. Danas aktuelno 21. izdanje knjige uključuje najnovija otkrića i njihovu primjenu u laboratorijskoj medicini u svim svojim poglavljima, sa namjerom da knjiga, kao i prije, ostane vrijedan i sveobuhvatan izvor informacija za medicinsko-laboratorijsku struku. Knjiga je bogata kolor ilustracijama i grafikonima u svakom poglavlju čiji je cilj prezentovati laboratorijske podatke što je moguće bliže i realnije laboratorijskoj praksi koja se sreće u stvarnim životnim i radnim okolnostima. Veliki broj autora knjige, stručnjaka u pojedinim granama, predstavio je najrelevantnije podatke za svoju oblast.

U prvom dijelu, nazvanom Klinička laboratorija, govori se o organizaciji, svrsi i praksi analize i interpretacije u kliničkoj laboratoriji, kao i o upravljanju kliničkom laboratorijom. Općenito, ovaj dio je podjeljen na pre-analitičke, analitičke i post-analitičke aspekte laboratorijskog testiranja. U poglavlju 1 i 2 se raspravlja o administrativnoj organizaciji laboratorije. Treće poglavlje govori o prikupljanju, transportu i cuvanju uzoraka. U 4. i 5. poglavlju su opisani principi analiza, instrumentarija kao i automatizacije. U ostalim poglavljima pokriveni su postanalitički izvještaji, medicinsko odlučivanje, interpretacija rezultata, statističke analize, kontrola kvaliteta, informacioni sistemi u laboratorijskim okruženjima i drugo. Izbor instrumenata, automatizacije kliničke laboratorije i računarskih sistema određuje produktivnost (povećan opsjeg i varijabilnost kompleksnih metoda i pretraga) laboratorije.

Drugi dio se bavi Kliničkom hemijom. Sistematski je organiziran i predstavlja laboratorijske pretrage prema bolestima organskih sistema. Počinje evaluacijom renalne funkcije, vode, elektrolita, metaboličkih intermedijera i molekula azotnog bilansa, acido-bazne ravnoteže. Opisane su i pretrage metabolizma kostiju. Zatim diabetes mellitus i ugljikohidrati. Lipidi i abnoramlnosti vezane uz lipide. Kardiovaskularni sistem i kardiovaskularna oštećenja. Opisana je uloga specifičnih proteina krvi i njihova elektroforetička interpretacija. Procjena funkcije jetre, zatim gastrointestinalnog trakta i pankreasnih oboljenja. Toksikološke analize i praćenje nivoa lijekova. Evaluacija endokrine funkcije, reproduktivne funkcije, vitamina i minerala u tragovima, zatvaraju ovaj dio.

Treći dio se bavi urinom i drugim tjelesnim tekućinama kao što su cerebrospinalna tečnost, sinovijalna tečnost, serozna tekućina u tijelu.

Četvrti dio obuhvata hematologiju. Prikazana su najnovija saznanja iz laboratorijskog aspekta o krvi i koštanoj srži, hematopoezi i eritrocitnim i leukocitnim oboljenjima. Ubrzani razvoj metoda protočne citometrije opisan je u 33. poglavlju, zatim imunohematologije i transfuzione medicine.

Peti dio se bavi hemostazom i trombozom, zbog značaja ovih fenomena u današnjoj medicini. Nedavna velika otrkića u razumijevanju troboembolijskih promjena rezultirala su u novim efektivnim terapijskim protokolima. U ovom dijelu pokriveni su i koagulacija i fibrinoliza, zatim funkcije trombocita i Willebrandova bolest. Također su opisane i metode praćenja stanja koagulacije i hemostaze koje su izuzetno bitne pri korištenju novih lijekova sa uticajem na koagulacionu i trobotsku aktivnost krvi. Procjena rizika od tromboze opisana je u 40. poglavlju.

Šesti dio se bavi imunologijom i imunopatologijom. Nadograđen je najnovijim podacima i dostignućima. Opisan je veliki broj imunoeseja, data su detaljna objašnjenja pojedinih laboratorijskih pretraga za celularni i humoralni imuni odgovor. Pretrage komplementa, glavnog kompleksa histokompatibilnosti i njegove uloge u transplantaciji. Opisane su pretrage kod imunodeficijentnih stanja i specifični dijagnostički pristup kod ovih bolesti. Autoimunost je prikazana opisom sistemskih reumatoidnih bolesti, vaskulitisa i organ-specifičnih bolesti. Ovaj dio se završava diskusijom o alergijama i detaljnom korelacijom između laboratorijskih testiranja i dijagnoza.

Sedmi dio se bavi medicinskom mikrobiologijom. Prikazane su infektivne bolesti sa medicinsko-laboratorijskog aspekta, preko virusa, hlamidija, rikecija, mikoplazmi, pa do klasične medicinske bakteriologije, testiranja osjetljivosti mikroorganizama, spirohetalne infekcije. Pokrivene su i mikobakterije, tuberkuloza i njena rezistencija, kao i sve veći problem tuberkuloze kod imunoosuprimiranih pacijenata. Gljivične bolesti i parazitoze opisane su u 60. I 61. Poglavlju. , preko virusa, hlamidija, rikecija, mikoplazmi, pa do klasične medicinske bakteriologije, testiranja osjetljivosti mikroorganizama, spirohetalne infekcije. Pokrivene su i mikobakterije, tuberkuloza i njena rezistencija, kao i sve veći problem tuberkuloze kod imunoosuprimiranih pacijenata. Gljivične bolesti i parazitoze opisane su u 60. I 61. Poglavlju. , preko virusa, hlamidija, rikecija, mikoplazmi, pa do klasične medicinske bakteriologije, testiranja osjetljivosti mikroorganizama, spirohetalne infekcije. Pokrivene su i mikobakterije, tuberkuloza i njena rezistencija, kao i sve veći problem tuberkuloze kod imunoosuprimiranih pacijenata. Gljivične bolesti i parazitoze opisane su u 60. I 61. Poglavlju. , preko virusa, hlamidija, rikecija, mikoplazmi, pa do klasične medicinske bakteriologije, testiranja osjetljivosti mikroorganizama, spirohetalne infekcije. Pokrivene su i mikobakterije, tuberkuloza i njena rezistencija, kao i sve veći problem tuberkuloze kod imunoosuprimiranih pacijenata. Gljivične bolesti i parazitoze opisane su u 60. I 61. Poglavlju. , preko virusa, hlamidija, rikecija, mikoplazmi, pa do klasične medicinske bakteriologije, testiranja osjetljivosti mikroorganizama, spirohetalne infekcije. Pokrivene su i mikobakterije, tuberkuloza i njena rezistencija, kao i sve veći problem tuberkuloze kod imunoosuprimiranih pacijenata. Gljivične bolesti i parazitoze opisane su u 60. i 61. poglavlju. Klasične tehnike kultiviranja mikroorganizama sa identifikacijom i testovima osjetljivost na antibiotike kroz bioeseje se danas brzo mijenjaju napretkom novih molekularno dijagnostičkih metoda.

Osmi dio, Molekularna patologija. Prikazani su osnovni principi hemije nukleinskih kiselina i njihova analiza, sa naglaskom na veoma vađne metode amplifikacije nukleinskih kiselina i hibridizacione metode. Uključene su i metode i primjena citogenetike sa modernim tehnikama kariotipizacije. Ovaj dio pokriva i primjenu molekularnih metoda kod hematoloških bolesti, molekularno dijagnostičke tehnike koje se koriste u forenzici i testiranju očinstva.

Deveti dio predstavlja kliničku patologiju kancera. Opisuje laboratorijske metode dijagnostike i praćenja maligniteta, kao i njihovog tretmana. Od velikog je značaja da patolozi budu upoznati sa revolucijom koja se događa u molekularnoj i čelijskoj biologiji, koja je rezultirala sekvencioniranjem čitavog ljudskog genoma. Ova otrkića danas omogućavaju ne samo identifikaciju prisustva ili odsustva kancera, već i prijemčivost za bolesti, naročito kancera. Nastale su nove tehnike, kao što su genski čipovi i proteomika koje omogučavaju brzu evaluaciju genoma i eksprimiranih proteina. Ovaj dio se bavi i konvencionalnim tumorskim markerima kao i novo otkrivenim onkoproteinima.

Ova sveobuhvatna knjiga sadrži izuzetan broj najnovijih informacija iz laboratorijske medicine sa širokom pokrivenošću svih grana medicine koje su bazirane na laboratorijskom radu. Sigurno će pojedina poglavlja knjige biti interesantnija osobama koje su u odgovarajućoj struci, međutim, u današnjoj medicini nema jasnih razgraničenja po specijalnostima u korištenju laboratorijskih metoda, tehnika i instrumentarija, tako da će ova knjiga biti vrlo korisna svim medicinskim stručnjacima čiji je rad vezan za laboratoriju.

Dr Faruk Skenderi

Be the first to comment

Leave a Reply